Luật Trí tuệ nhân tạo: video AI bán hàng có phải gắn nhãn

Từ 01/03/2026, Việt Nam có Luật Trí tuệ nhân tạo. Từ 01/05/2026, có thêm nghị định hướng dẫn cụ thể chuyện thông báo và gắn nhãn nội dung do AI tạo ra. Nếu bạn đang bán hàng bằng video có người mẫu ảo, mẹ bỉm ảo hay giọng đọc AI, hai văn bản này nói thẳng tới bạn.

Đúng tuần này, Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026 diễn ra từ 28 đến 30/10 tại Quảng Ninh, chủ đề "Kết nối thông minh: Quản trị AI, Kiến tạo chuyển đổi AI", theo Cổng thông tin Bộ Khoa học và Công nghệ. Với người bán nhỏ, quản trị AI bắt đầu từ một dòng nhãn trên video.

Bài do đội nội dung CoMaker viết. CoMaker là nền tảng dạy và làm video AI cùng hàng ngàn chuyên gia giỏi. Nhiều mẫu trong kho dùng nhân vật ảo trông như người thật, nên chúng tôi đọc thẳng văn bản gốc trên cổng của Chính phủ và tóm lại phần chạm tới video bán hàng. Bài viết không phải tư vấn pháp lý.

Xem video: luật gắn nhãn video AI trong hai phút

Muốn nghe nhanh trước khi đọc? Video Luật Trí tuệ nhân tạo: video bán hàng làm bằng AI có phải gắn nhãn? trên kênh YouTube chính thức @comaker.official tóm tắt hai văn bản, ai là "bên triển khai", trường hợp nào phải gắn nhãn, việc gì đừng làm kể cả khi đã gắn nhãn, và cách gắn nhãn ba lớp. Phần dưới là bản đọc đầy đủ, kèm trích nguyên văn điều khoản.

Video bán hàng làm bằng AI có phải gắn nhãn không?

Trong phần lớn trường hợp người bán hay gặp, có. Luật yêu cầu người dùng AI vào việc kinh doanh phải thông báo rõ khi đăng nội dung AI có thể làm người xem nhầm về sự kiện, nhân vật. Video mô phỏng ngoại hình, giọng nói của người thật, hoặc tái hiện sự kiện thật, thì phải gắn nhãn dễ nhận biết.

Luật và nghị định nói gì?

Luật Trí tuệ nhân tạo, Điều 11

Luật Trí tuệ nhân tạo (134/2025/QH15) được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ 01/03/2026. Điều 11 "Trách nhiệm minh bạch" có hai khoản dành cho người đăng nội dung. Nguyên văn:

"3. Bên triển khai có trách nhiệm thông báo rõ ràng khi cung cấp ra công cộng văn bản, âm thanh, hình ảnh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo nếu nội dung đó có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác."

"4. Bên triển khai có trách nhiệm bảo đảm âm thanh, hình ảnh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo nhằm mô phỏng, giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật hoặc tái hiện sự kiện thực tế phải được gắn nhãn dễ nhận biết để phân biệt với nội dung thật."

Khoản 4 còn một đoạn cho tác phẩm điện ảnh, nghệ thuật, sáng tạo: vẫn gắn nhãn, nhưng "theo phương thức phù hợp", không làm cản trở việc thưởng thức tác phẩm.

Khoản 2 cùng điều thì giao cho hãng làm công cụ AI việc đánh dấu nội dung "ở định dạng máy đọc": một dấu hiệu kỹ thuật nằm trong file, khác với nhãn người xem nhìn thấy.

Nghị định 142/2026/NĐ-CP, Điều 18

Nghị định 142/2026/NĐ-CP ban hành ngày 30/04/2026, có hiệu lực từ 01/05/2026, quy định chi tiết Luật Trí tuệ nhân tạo. Điều 18 nói riêng về thông báo và gắn nhãn hiển thị. Khoản 2, nguyên văn:

"2. Bên triển khai phải gắn nhãn dễ nhận biết đối với âm thanh, hình ảnh hoặc video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong các trường hợp sau đây: a) Mô phỏng hoặc giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật; b) Tái hiện sự kiện thực tế để phân biệt với nội dung thật, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác."

Các khoản sau đó trả lời ba câu người bán hay hỏi.

Nhãn phải thế nào (khoản 3): rõ ràng, dễ hiểu, dễ nhận biết; có mặt "trước hoặc tại thời điểm người tiếp nhận tiếp cận nội dung"; không được thiết kế để che giấu; hợp với loại nội dung; và không cản trở đáng kể việc xem.

Khi nào không phải gắn nhãn hiển thị (khoản 4): chỉnh sửa kỹ thuật để cải thiện chất lượng âm thanh, hình ảnh, video mà không đổi bản chất hay ngữ cảnh chính; văn bản chỉ được sửa chính tả, ngữ pháp, tóm tắt, diễn giải, dịch mà không sai lệch nội dung gốc; nội dung chỉ dùng nội bộ, không đưa ra công cộng; nội dung tạo ra khi nghiên cứu, thử nghiệm trong môi trường kiểm soát, không đưa ra công cộng.

Gắn ở đâu (khoản 5): bên triển khai được chọn hiển thị trực tiếp trên nội dung; ở tiêu đề, phần mô tả hoặc chú thích; trên giao diện của nền tảng; hoặc phát thông báo bằng âm thanh.

Chủ shop, dân affiliate có phải là "bên triển khai"?

Cả hai điều khoản trên đều đặt nghĩa vụ lên "bên triển khai". Điều 3 khoản 5 của Luật định nghĩa:

"Bên triển khai là tổ chức, cá nhân sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo thuộc phạm vi kiểm soát của mình trong hoạt động nghề nghiệp, thương mại hoặc cung cấp dịch vụ; không bao gồm trường hợp sử dụng cho mục đích cá nhân, phi thương mại."

Đọc theo câu chữ, người làm video để bán hàng, để kiếm hoa hồng affiliate, hay nhân viên marketing làm video cho nhãn hàng đều đang dùng AI trong hoạt động thương mại hoặc nghề nghiệp. Họ không nằm trong phần loại trừ "cá nhân, phi thương mại".

Chỗ còn có thể bàn là cụm "thuộc phạm vi kiểm soát của mình" khi bạn dùng ứng dụng AI của hãng khác. Văn bản không giải thích riêng chỗ này, và chúng tôi không kết luận thay luật sư. Cách an toàn: cứ coi mình là bên triển khai và làm đủ phần minh bạch, việc đó chỉ tốn vài giây gõ chữ.

Tình huống người bán hay gặp

• Mẹ bỉm ảo nói trực diện, kể "con mình dùng thấy ổn": Đọc theo văn bản: Người xem dễ tin đây là một người mẹ thật đã dùng sản phẩm, tức có khả năng gây nhầm lẫn về nhân vật (Luật, Điều 11 khoản 3); Nên làm: Gắn nhãn rõ. Tốt hơn nữa: đừng để nhân vật ảo kể trải nghiệm "đã dùng" như người thật
• Người mẫu ảo mặc đồ của shop, không giống ai cụ thể: Đọc theo văn bản: Trông như người thật, người xem có thể nghĩ là người mẫu thật mặc đồ thật; Nên làm: Gắn nhãn; kiểm màu, phom, hoa văn khớp hàng thật
• Dựng avatar AI từ mặt, giọng của chính bạn hoặc nhân viên: Đọc theo văn bản: Là "mô phỏng hoặc giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật" (Nghị định, Điều 18 khoản 2). Câu chữ không loại trừ trường hợp người thật là chính bạn; Nên làm: Bắt buộc gắn nhãn; nhân viên phải đồng ý trước
• Ghép mặt, nhái giọng người nổi tiếng, KOL: Đọc theo văn bản: Không chỉ là chuyện nhãn: Luật cấm dùng yếu tố giả mạo hoặc mô phỏng người thật để lừa dối, thao túng người xem (Điều 7); Nên làm: Không làm, kể cả khi có gắn nhãn
• Giọng đọc AI chung chung thuyết minh trên cảnh quay sản phẩm thật: Đọc theo văn bản: Không mô phỏng giọng một người thật cụ thể, nên không rơi vào khoản 2 Điều 18 theo câu chữ; Nên làm: Nếu lời thoại xưng là người thật kể trải nghiệm thì quay về dòng đầu bảng
• Chỉ dùng AI làm nét, khử ồn, chỉnh màu: Đọc theo văn bản: Thuộc trường hợp không phải gắn nhãn hiển thị (Điều 18 khoản 4 điểm a); Nên làm: Không cần nhãn, miễn không đổi nội dung
• Bản nháp gửi sếp, gửi khách duyệt nội bộ: Đọc theo văn bản: Dùng nội bộ, không đưa ra công cộng (khoản 4 điểm c); Nên làm: Chưa cần nhãn; gắn khi đăng lên kênh

Chuyện cấm ở dòng thứ tư cần đọc đúng chữ. Điều 7 khoản 2 điểm b cấm dùng AI để "sử dụng yếu tố giả mạo hoặc mô phỏng người, sự kiện thật để lừa dối hoặc thao túng nhận thức, hành vi của con người một cách có chủ đích và có hệ thống, gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của con người". Không phải video nào cũng chạm ngưỡng "nghiêm trọng", nhưng để người nổi tiếng "giới thiệu" món hàng họ chưa từng nhận lời thì nguyên tắc cộng đồng của TikTok cũng cấm, và khách cũng không tha.

Gắn nhãn thế nào cho đúng trong thực tế

Nghị định cho chọn hình thức, nhưng nhãn phải rõ và phải có mặt ngay lúc người xem bắt đầu xem. Với video ngắn bán hàng, chúng tôi gợi ý làm ba lớp, mỗi lớp tốn vài giây:

1. Bật nhãn AI của nền tảng khi đăng. Đây là hình thức "hiển thị trên giao diện của nền tảng" mà khoản 5 nhắc tới. Các bước bật trên TikTok, Facebook, Instagram đã có trong bài gắn nhãn nội dung AI trên TikTok và Facebook, bài này không chép lại.
2. Một dòng chữ trên video ngay những giây mở đầu, ví dụ "Nhân vật trong video do AI tạo". Đặt chỗ không bị nút thả tim, nút bình luận che, cỡ chữ đọc được trên điện thoại.
3. Một câu đầy đủ trong phần mô tả, ví dụ "Video có sử dụng AI để tạo người mẫu và giọng đọc". Một hashtag #AI lẫn giữa chục hashtag khác khó gọi là "rõ ràng, dễ nhận biết".

Vì sao không chỉ bật nhãn nền tảng cho xong? Vì chúng tôi chưa thấy văn bản nào nói nhãn của nền tảng một mình là đủ với yêu cầu ở khoản 3. Thêm lớp 2 và 3 gần như không tốn gì.

Hai điều nữa:

• Đừng xoá dấu hiệu nhận biết. Điều 7 khoản 5 của Luật cấm "tẩy xóa, làm sai lệch các thông tin, nhãn, cảnh báo bắt buộc trong hoạt động trí tuệ nhân tạo". Dùng ứng dụng xoá watermark hay xoá dữ liệu nguồn gốc khỏi file AI trước khi đăng là đi ngược tinh thần đó.
• Nhân vật ảo chỉ nói điều bạn đã kiểm. Nhãn AI cho người xem biết nhân vật là ảo, không biến một câu quảng cáo sai thành đúng.

Không gắn nhãn thì sao?

Điều 29 khoản 1 của Luật quy định chung: tổ chức, cá nhân vi phạm, "tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm thì bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật về dân sự". Bài không nêu mức phạt cụ thể vì chúng tôi chưa đối chiếu được văn bản xử phạt riêng cho hành vi này.

Hai hệ quả gần hơn với người bán: nền tảng có thể gỡ hoặc hạn chế video không gắn nhãn khi bị yêu cầu (theo nguyên tắc cộng đồng của chính các nền tảng), và khách phát hiện "mẹ bỉm" là nhân vật ảo mà không ai báo trước thì khó quay lại mua lần hai.

Công cụ đổi liên tục, cách làm đúng thì giữ lại

Tháng nào cũng có công cụ tạo ảnh, tạo video mới; xem nhanh trong tin AI tháng 10/2026. Luật thì không đổi theo từng công cụ: nhân vật ảo cứ để là nhân vật ảo, nói rõ với người xem, và chỉ nói điều đúng về sản phẩm.

Trên CoMaker, mỗi mẫu đi kèm khoá mini chỉ từng bước, nên bạn biết video của mình dùng AI ở chỗ nào: người mẫu, giọng đọc hay cảnh nền. Biết vậy thì viết dòng nhãn đúng và ngắn. Tắc ở bước nào, hỏi chuyên gia ngay tại bước đó, trả lời trong 10 phút. Muốn xem một vòng làm video từ mẫu có sẵn, đọc cách làm video AI trên CoMaker: 3 bước Remix từ mẫu có sẵn. Đang dựng người mẫu ảo bằng công cụ tạo ảnh, xem thêm Nano Banana 2.1 và người mẫu ảo nhất quán hơn.

Câu hỏi thường gặp

Tôi đăng video AI lên trang cá nhân cho vui thì có phải gắn nhãn không?

Định nghĩa "bên triển khai" trong Luật loại trừ việc dùng AI cho mục đích cá nhân, phi thương mại. Nhưng trang cá nhân dùng để bán hàng hay gắn link affiliate thì không còn là phi thương mại. Và dù luật không bắt, TikTok, Meta vẫn có luật gắn nhãn riêng.

Chỉ ghi #AI trong phần mô tả có đủ không?

Nghị định 142 cho phép ghi ở phần mô tả, nhưng nhãn phải rõ ràng, dễ nhận biết. Một hashtag lẫn giữa nhiều hashtag khó đạt yêu cầu đó; nên viết một câu đầy đủ, kèm nhãn của nền tảng và dòng chữ trên video.

Dùng ChatGPT viết kịch bản, caption thì có phải ghi là AI viết không?

Văn bản chỉ được sửa chính tả, ngữ pháp, tóm tắt, diễn giải, dịch mà không sai lệch nội dung gốc thì không phải gắn nhãn hiển thị (Nghị định 142, Điều 18 khoản 4). Với văn bản AI viết từ đầu, nghĩa vụ thông báo đặt ra khi nội dung có khả năng gây nhầm lẫn về sự kiện, nhân vật. Caption giả làm lời kể của khách thật là ví dụ rơi vào đó.

Luật có cấm dùng người mẫu ảo để bán hàng không?

Không có điều khoản nào cấm dùng người mẫu ảo. Yêu cầu là minh bạch: gắn nhãn, thông báo rõ. Điều bị cấm là dùng yếu tố giả mạo hoặc mô phỏng người, sự kiện thật để lừa dối, thao túng người xem gây tổn hại nghiêm trọng (Luật, Điều 7).

Video AI đăng trước ngày 01/03/2026 có cần bổ sung nhãn không?

Điều 11 khoản 5 yêu cầu duy trì thông tin minh bạch trong suốt quá trình cung cấp nội dung cho người dùng. Điều khoản chuyển tiếp ở Điều 35 nói về hệ thống AI đã hoạt động từ trước, chúng tôi không đọc ra nó lùi nghĩa vụ gắn nhãn cho video đã đăng. Cách an toàn: thêm một dòng ghi chú vào mô tả các video cũ có nhân vật ảo.

Kết luận: nói rõ là AI, rồi tập trung làm video hay

Luật Trí tuệ nhân tạo không cấm bạn bán hàng bằng người mẫu ảo hay giọng đọc AI. Nó yêu cầu bạn nói thật với người xem: gắn nhãn khi video mô phỏng người thật hoặc dễ làm người xem nhầm, đặt nhãn ở chỗ thấy ngay, không xoá dấu hiệu nhận biết, không mượn mặt người khác. Phần còn lại là làm video hay: mở kho mẫu trên trang chủ CoMaker, tìm mẫu gần sản phẩm của bạn, rồi chọn mẫu, bấm Remix.

Học làm video AI ở CoMaker: nhanh, chất, rẻ

• Nhanh: chọn mẫu, bấm Remix, khoảng 15 phút là có video của riêng bạn.
• Chất: mẫu nào cũng do chuyên gia làm sẵn, kho mẫu cập nhật xu hướng mỗi ngày, bị tắc có chuyên gia trả lời trong 10 phút.
• Rẻ: 199.000đ / 3 tháng, học thả ga mọi khoá mini trong kho.

Chọn mẫu, bấm Remix trên trang chủ CoMaker

Về bài viết này. Bài viết không phải tư vấn pháp lý; trường hợp cụ thể của bạn nên hỏi luật sư. Mọi đoạn trích điều luật chép nguyên văn từ bản PDF có chữ ký đăng trên vanban.chinhphu.vn, đọc ngày 28/10/2026: Luật Trí tuệ nhân tạo 134/2025/QH15 (Điều 3 khoản 5, Điều 7 khoản 2 và 5, Điều 11, Điều 29 khoản 1, Điều 35) và Nghị định 142/2026/NĐ-CP (Điều 18). Ngày ban hành, ngày hiệu lực và người ký của Nghị định đối chiếu thêm trên Công báo (số 278, ngày 18/05/2026). Thông tin Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026 lấy từ bài trên mst.gov.vn đăng 20/10/2026. Đã đọc thêm hai bài phân tích trên lsvn.vn (12/05/2026) và Báo Pháp luật Việt Nam (23/07/2026); nội dung khớp văn bản gốc. Chưa xác minh được: mức phạt cụ thể cho hành vi không gắn nhãn; hướng dẫn kỹ thuật tham chiếu về hình thức nhãn mà Bộ Khoa học và Công nghệ công bố theo khoản 7 Điều 18; cách cơ quan quản lý hiểu cụm "thuộc phạm vi kiểm soát của mình" khi người bán dùng ứng dụng AI của hãng khác. Cách đọc các tình huống trong bảng là ý kiến của đội nội dung. Góp ý: hotro@comaker.me.